Mithras Yekanoglu

by Mithras Yekanoglu

İngiltere’nin Kürtlere yönelik politikası tarihsel olarak dalgalı bir seyir izledi. Kürtler, özellikle 20. yüzyılın başından beri İngiltere’nin Orta Doğu’daki politikalarının önemli bir parçası olmuştur. Ancak İngiltere’nin Kürtlere desteği, genellikle pragmatik ve çıkar odaklı olmuştur. Günümüzde de İngiltere, Kürtleri tamamen bir müttefik olarak görmemekle birlikte, bölgedeki istikrarsızlık karşısında zaman zaman destek sunan bir aktör olarak hareket etmektedir.

1. Tarihsel Süreçte İngiltere ve Kürtler

İngiltere’nin Kürtlerle olan ilişkisi, Osmanlı İmparatorluğu’nun çöküşüyle başladı. Birinci Dünya Savaşı’nın ardından, İngiltere Orta Doğu’da yeni bir düzen kurmaya çalışırken Kürtleri de kendi çıkarları doğrultusunda kullandı.

• Sevr Antlaşması (1920): İngiltere, Osmanlı’nın bölünmesini sağlayarak Kürtlere bağımsız bir devlet vadetti. Ancak bu vaat, İngiltere’nin çıkarlarına hizmet etmediği için hızla terk edildi.
• Lozan Antlaşması (1923): İngiltere, Türkiye ile anlaşarak Kürtlerin bağımsızlık taleplerini göz ardı etti.
• Irak’ta Kürt İsyanları (1920’ler ve 1930’lar): İngiltere, Irak’ta Kürtlerin kendi devletlerini kurmasını engellemek için askeri müdahalelerde bulundu.

Bu dönemde İngiltere’nin politikası netti: Kürtler, İngiliz çıkarları doğrultusunda kullanılabilecek bir araçtı ancak bağımsız bir Kürt devleti, İngiltere’nin Orta Doğu’daki denetimini zorlaştırabilirdi.

2. Günümüzde İngiltere’nin Kürtlere Desteği

Son yıllarda İngiltere, özellikle Irak ve Suriye’deki Kürt güçlerine zaman zaman destek veriyor. Ancak bu destek, Kürtlerin bağımsızlığına değil, bölgesel istikrara odaklanmış durumda.

A. Irak Kürt Bölgesel Yönetimi (IKBY) ile İlişkiler

İngiltere, Irak’taki Kürdistan Bölgesel Yönetimi’ni (IKBY) uzun süredir destekliyor.

• Peşmergeye Askeri Destek: İngiltere, IŞİD’e karşı savaşta Kürt Peşmerge güçlerine askeri eğitim ve silah yardımı sağladı.
• Siyasi ve Diplomatik Destek: IKBY liderleriyle yakın ilişkiler geliştiren İngiltere, özellikle Erbil yönetiminin Irak içindeki özerk yapısını koruması konusunda destekleyici oldu.
• Bağımsızlık Referandumunda Mesafeli Tutum (2017): IKBY’nin bağımsızlık referandumuna İngiltere resmen karşı çıkmadı ancak açık bir destek de vermedi. Londra, Kürtlerin bağımsızlık sürecinin Irak’ın toprak bütünlüğüne zarar vermemesini istedi.

B. Suriye’deki Kürtler (YPG/PYD) ile İlişkiler

İngiltere’nin Suriye Kürtlerine olan yaklaşımı daha karmaşık.

• IŞİD’e Karşı Destek: İngiltere, ABD ile birlikte YPG liderliğindeki Suriye Demokratik Güçleri’ni (SDG) destekledi. Ancak bu destek daha çok terörle mücadele çerçevesinde verildi.
• Türkiye ile Denge Politikası: İngiltere, NATO müttefiki Türkiye ile ilişkilerini korumak için YPG’ye doğrudan bir siyasi destek vermedi.

Londra’nın politikası netti: Kürtler, İngiltere’nin Orta Doğu’daki çıkarlarına hizmet ettiği sürece desteklenebilir ama tam anlamıyla bir müttefik olarak görülmez.

3. İngiltere’nin Kürt Politikası: Stratejik Çıkarlar ve Gelecek Perspektifi

A. İngiltere Kürtlerin Bağımsızlığını Destekliyor mu?

Kısa cevap: Hayır. İngiltere, Kürtlere askeri ve diplomatik destek verse de, bağımsız bir Kürt devletini resmi olarak desteklemiyor. Bunun birkaç nedeni var:

1. Türkiye ile İlişkiler: İngiltere, Türkiye ile güçlü ekonomik ve siyasi bağlara sahip. Bağımsız bir Kürt devleti, Türkiye’yi rahatsız edeceği için İngiltere bu konuda temkinli davranıyor.
2. Irak’ın Bütünlüğü: Irak, İngiltere için önemli bir ekonomik ve siyasi ortak. Bağımsız bir Kürdistan, Irak’ın bölünmesine yol açabilir ve İngiltere’nin bölgedeki çıkarlarını riske atabilir.
3. İran Faktörü: Bağımsız bir Kürdistan, İran’ın bölgedeki etkisini artırabilir ve bu durum İngiltere’nin çıkarlarına ters düşebilir.

B. İngiltere Kürtlere Ne Kadar Güvenilir Bir Müttefik?

İngiltere’nin Kürtlere yönelik desteği pragmatiktir, yani bölgesel çıkarlar doğrultusunda verilir. Kürtler, İngiltere için kalıcı bir stratejik ortak değil, geçici bir müttefik olarak görülüyor. Bunun en büyük göstergesi, İngiltere’nin Kürtlerin bağımsızlık girişimlerine doğrudan destek vermemesi.

• Kürtler İngiltere’ye Ne Kadar Güvenebilir?

İngiltere, Kürtlere bazı konularda destek sağlasa da, nihai çıkarları doğrultusunda hareket ediyor. Kürtler için İngiltere, güvenilir bir müttefik değil, ancak zaman zaman iş birliği yapabilecekleri bir aktör olarak değerlendirilebilir.

4. Sonuç: İngiltere’nin Kürtlere Yaklaşımı Geçici mi, Kalıcı mı?

İngiltere, Kürtleri askeri ve siyasi olarak zaman zaman desteklese de, uzun vadeli bir müttefik olarak görmüyor. Bu destek daha çok bölgesel istikrarı sağlamak ve terörle mücadele çerçevesinde gerçekleşiyor.

Özellikle:

• Irak Kürtleri için: İngiltere, IKBY’ye destek vermeye devam edecek ancak bağımsızlık konusunda net bir tavır almayacak.
• Suriye Kürtleri için: İngiltere’nin desteği daha sınırlı ve Türkiye ile ilişkileri koruma stratejisi ön planda olacak.

Sonuç olarak, İngiltere’nin Kürtlere olan desteği stratejik ve çıkar odaklıdır. Kürtler, İngiltere’den tam bir müttefiklik beklememeli ve Londra’nın çıkarları doğrultusunda hareket ettiğini unutmamalıdır.