by Mithras Yekanoglu
ABD ve Rusya arasında gerçekleşen diplomatik temaslar sonucunda Ukrayna’daki savaşın sona ermesi, küresel siyaset açısından yeni bir dönemin başlangıcı olabilir. Ancak, bu barış sürecinin gerçekten adil olup olmadığı ve hangi tarafın ne gibi tavizler verdiği büyük soru işaretleri doğuruyor.
Bu yazıda, ABD’nin ve Rusya’nın stratejik hamlelerini, Ukrayna’nın bu süreçte nasıl bir konuma itildiğini ve Avrupa’nın rolünü ele alarak, savaş sonrası yeni dünya düzenine dair değerlendirmelerde bulunacağım.
- ABD ve Rusya Görüşmeleri: Barış mı, Jeopolitik Pazarlık mı?
ABD ve Rusya’nın doğrudan bir barış sürecine girmesi, savaşın sonlanması açısından önemli bir adım gibi görünse de, burada dikkat edilmesi gereken kritik bir nokta var: Ukrayna bu görüşmelerde ne kadar söz sahibi oldu?
Başkan Trump ve Putin’in yaptığı görüşmelerin ardından gelen açıklamalar, Ukrayna’nın tüm kaybedilen toprakları geri alamayabileceği ve NATO üyeliğinin şimdilik gerçekleşmeyeceği yönündeydi. Bu durum, Ukrayna’nın kendi kaderini belirleme hakkının elinden alındığını ve küresel güçler tarafından bir satranç tahtasında bir piyon gibi oynandığını gösteriyor.
Burada bir gerçek var: ABD, uzun süredir Ukrayna’ya verdiği desteği sürdüremez hale gelmiş olabilir. Hem ekonomik hem de siyasi açıdan Ukrayna’yı sonsuz bir şekilde desteklemek, Batı için giderek daha zor bir hale geliyor. Özellikle ABD’de Trump’ın yeniden başkan olması, Avrupa’nın savunma konusunda daha fazla sorumluluk almasını gerektirebilir. Bu görüşmelerin perde arkasında, ABD’nin artık Ukrayna için fazladan bir mali ve askeri yük taşımak istemediği gerçeği yatıyor olabilir.
- Rusya Kazandı mı? Kaybetti mi?
Putin için bu barış anlaşması, askeri ve stratejik bir zafer mi yoksa zorunlu bir geri çekilme mi?
Rusya, Ukrayna’nın doğusundaki Donbas ve Kırım gibi bölgeleri uzun vadeli bir şekilde kontrol altına almak istiyordu. Eğer barış anlaşması, bu bölgelerin Rusya’ya bırakılmasını içeriyorsa, Putin, Ukrayna savaşını “başarıyla tamamlamış” gibi görünebilir. Bu, Rusya’nın NATO’nun doğuya doğru genişlemesini durdurması anlamına da gelebilir.
Ancak öte yandan, Rusya’nın bu noktaya gelmesi aslında uzun süren bir yıpranma sürecinin sonucu olabilir. Batı’nın ekonomik yaptırımları, savaşın maliyeti ve Ukrayna’daki direnç, Rusya’yı ciddi şekilde zorladı. Rusya, Ukrayna’da hızlı bir zafer kazanmayı umarken, yıllar süren savaşın ardından stratejik bir çıkış yolu aramış olabilir. ABD ile yapılan anlaşma, Putin için onurlu bir geri çekilişin kapısını aralamış olabilir.
Bu noktada en büyük soru şu: Putin’in verdiği tavizler ne olacak? Eğer Ukrayna’nın NATO’ya katılmaması karşılığında Rusya işgal ettiği bölgelerde kalacaksa, bu, Putin için bir kazanım olarak görülebilir. Ancak eğer Rusya, ABD’nin baskısıyla ciddi ekonomik ve siyasi ödünler vermek zorunda kalırsa, bu, Kremlin için bir iç politika krizine de dönüşebilir.
- Ukrayna’nın Geleceği: Egemenlik mi, Stratejik Taviz mi?
Savaşın başından beri en büyük bedeli ödeyen ülke, kuşkusuz Ukrayna oldu.
• Milyonlarca insan yerinden edildi, binlerce sivil ve asker hayatını kaybetti.
• Altyapı tamamen yıkıldı, ülke ekonomisi büyük ölçüde çöktü.
• Batı’nın desteğine bağımlı hale geldi.
Bu barış süreci, Ukrayna için büyük bir risk içeriyor. Eğer ABD ve Rusya arasındaki görüşmeler Ukrayna’nın istekleri dışında şekillenirse, bu barış Ukrayna için kalıcı bir istikrarsızlık dönemi başlatabilir.
Ukrayna’nın toprak kaybını resmen kabul etmesi ve NATO’ya katılamaması, Kiev’in uzun vadede Rusya’nın baskısı altında kalmasına yol açabilir. Bu senaryo, Ukrayna’nın Batı’ya olan güvenini sarsabilir ve iç politikada ciddi bir kriz doğurabilir. Zelenskiy’nin bu süreçte Batı’dan tam destek istemesi de bu nedenle mantıklı bir hamle. Çünkü eğer ABD ve Avrupa arasında bir bölünme olursa, Ukrayna tamamen Batı’nın insafına kalmış bir tampon bölgeye dönüşebilir.
- Avrupa’nın Rolü: Devre Dışı mı Bırakıldı?
Belki de bu görüşmelerin en büyük kaybedeni Avrupa oldu.
Avrupa Birliği, Ukrayna savaşında en fazla ekonomik ve insani yükü taşıyan aktörlerden biri oldu. Ancak ABD ve Rusya arasındaki görüşmelerde Avrupa’nın fazla bir etkisi olmadığı görülüyor. Bu, Avrupa’nın jeopolitik olarak ikinci planda kaldığını gösteriyor.
• Almanya ve Fransa gibi ülkeler, savaş boyunca Ukrayna’ya ciddi destekler verdi. Ancak şimdi barış sürecine dahil edilmeden kenara çekilmiş gibi görünüyorlar.
• NATO içinde ABD’nin karar verici güç olduğu bir kez daha ortaya çıktı.
• Avrupa, Rusya ile olan enerji krizini aşmak için ağır bedeller öderken, şimdi barış sürecinde etkin bir rol oynamıyor gibi görünüyor.
Bu durum, Avrupa’nın jeopolitik anlamda ABD’ye bağımlılığını bir kez daha gözler önüne seriyor. Eğer ABD, Ukrayna konusunda Avrupa’nın görüşlerini dikkate almadan hareket ederse, bu, Avrupa’nın kendi savunma politikalarını daha bağımsız hale getirmesi gerektiğine dair yeni tartışmaları başlatabilir.
- Sonuç: Yeni Bir Dönem mi, Yeni Bir Belirsizlik mi?
ABD ve Rusya arasındaki görüşmelerin ardından savaşın sona ermesi, küresel politikada önemli bir dönüm noktasıdır. Ancak bu, gerçekten kalıcı bir barış mı yoksa sadece yeni bir soğuk savaşın başlangıcı mı?
• Rusya, askeri ve stratejik olarak belli kazanımlar elde etmiş olabilir. Ancak ekonomik ve siyasi olarak büyük bedeller ödemiş olabilir.
• Ukrayna, savaşın gerçek mağduru olarak uzun vadede en fazla zararı görebilir.
• Avrupa, küresel karar alma süreçlerinde daha fazla söz sahibi olamazsa, ABD’ye bağımlılığı artabilir.
Bu süreçte asıl kritik nokta, bu barışın sürdürülebilir olup olmadığıdır. Eğer Ukrayna, Batı’dan tam bir güvence almazsa ve Rusya’nın gelecekte yeniden saldırmasını engelleyecek bir mekanizma oluşturulmazsa, bu sadece geçici bir ateşkes olabilir.
Ancak eğer bu diplomatik süreç, Rusya, Ukrayna, ABD ve Avrupa’nın ortak bir uzlaşıya varmasını sağlayacak kalıcı bir çözüm üretirse, o zaman savaşın sonlanması gerçekten yeni bir küresel düzenin başlangıcı olabilir.
Leave a Reply